Page 26 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth

บทที่ 1 ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับเครื่องปั้นดินเผา | 11

การศึกษาความแตกต่างของเนื้อภาชนะนั้นนอกจากจะทำได้โดยการพิจารณาด้วยตาเปล่า

และโดยการสัมผัสแล้วอาจทำได้โดยการวิเคราะห์หาองค์ประกอบของเนื้อภาชนะโดยวิธีการทาง
วิทยาศาสตร์ ซึ่งช่วยให้ทราบถึงส่วนประกอบของธาตุต่าง ๆ ที่มีอยู่ในดินที่นำมาทำภาชนะนั้น

ทำให้ทราบถึงแหล่งวัตถุดิบ (ดิน) ที่ชุมชนนั้นนำมาใช้ในภาชนะนั้น ๆ ตลอดจนเทคนิคในการเผาว่าใช้

ไฟระดับไหนด้วย
การวิเคราะห์หาองค์ประกอบของเนื้อภาชนะโดยวิธีการทางวิทยาศาสตร์นั้นอาจทำได้ 2 ทาง

คือ 1. การวิเคราะห์องคประกอบเคมี และ 2. การวิเคราะห์องค์ประกอบทางฟิสิกส์ (ทางกายภาพ)
์
2.1 การวิเคราะห์องค์ประกอบทางเคมี ทำได้โดยวิธีแยกธาตุต่าง ๆ ที่ประกอบกันเป็นเนื้อ

ภาชนะออกเป็นส่วน ๆ แล้วคำนวนหาสัดส่วนของธาตุแต่ละชนิดออกมาเป็นเปอร์เซ็นต์ โดยทำการ

วิเคราะห์ทั้งหมด 7 รายการ ดังนี้
2.1.1 ปริมาณน้ำหนักที่หายไปจากการเผา (Loss on Ignition)

2.1.2 ปริมาณซิลิกา (Silica : Sio )
2
2.1.3 ปริมาณอลูมินา (Alumina : Al O )
2 3
2.1.4 ปริมาณเหล็ก (Iron Oxide : Fe O )
2 3
2.1.5 ปริมาณแคลเซียม (Calcium Oxide : CaO)
2.1.6 ปริมาณแมกนิเซียม (Magnesium Oxide : MgO)

2.1.7 ปริมาณฟอสฟอรัส (Phosphorus Oxide : P O )
2 5
ผลการวิเคราะห์ทางเคมีของเศษภาชนะดินเผาจะส่งผลถึงองค์ประกอบดินที่ใช้ในการ
ทำภาชนะดินเผา ซึ่งโดยทั่วไปองค์ประกอบดินที่ใช้ทำภาชนะดินเผาจะประกอบด้วยซิลิกา อลูมินา

และน้ำผลึกภายในดิน นอกจากองค์ประกอบส่วนใหญ่ดังกล่าวแล้ว ดินยังมีองค์ประกอบอื่น ๆ ด้วยที่
จะทำให้ดินมีลักษณะผิดแผกกันไป ส่วนประกอบเหล่านี้เรียกว่าสิ่งเจือปน และจากลักษณะ

องค์ประกอบของดินกับสิ่งเจือปนของดินเหล่านี้จะเป็นตัวที่ทำให้ดินแต่ละชนิดแต่ละแห่งแตกต่างกัน

ไป ซึ่งมีผลถึงความแตกต่างของเศษภาชนะดินเผาด้วย
องค์ประกอบทางเคมีของดิน อาจแบ่งออกได้เป็น 2 ส่วน ด้วยกันคือ

1. องค์ประกอบส่วนใหญ่ (Major Element) โดยทั่วไปจะประกอบด้วยซิลิกา อลูมินา
และน้ำผลึกภายในดิน

2. องค์ประกอบส่วนน้อย (Miner Element) ซึ่งอาจจะเรียกได้ว่าเป็นสิ่งเจือปนในดิน

จะประกอบด้วย เหล็กออกไซด์ แคลเซียมออกไซด์ แมกนีเซียมออกไซด์ ทิตาเนียม และอื่น ๆ
ความสำคัญขององค์ประกอบส่วนใหญ่ ในการพิจารณาองค์ประกอบส่วนใหญ่ต้อง

พิจารณาค่าน้ำหนักที่หายไปจากการเผาจำนวนซิลิกาและอลูมินาซึ่งจัดเป็นองค์ประกอบส่วนใหญ่ใน

เนื้อดิน
สำหรับค่าน้ำหนักที่หายไปจากการเผา (Loss on Ignition) นั้น สามารถบอกค่าน้ำผลึก

ในเนื้อภาชนะได้ว่ามีมากน้อยเพียงใด และยังแสดงถึงอุณหภูมิที่ใช้ในการเผาด้วยแต่ต้องพิจารณา

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.ผาสุข อินทราวุธ