Page 22 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth
P. 22
บทที่ 1 ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับเครื่องปั้นดินเผา | 7
ความแพร่กระจายของภาชนะรูปแบบหนึ่งในชุมชนหนึ่งและการไม่ปรากฏรูปแบบนั้น ๆ
ในอีกชุมชนหนึ่งย่อมแสดงถึงการเลือกซื้อตามความต้องการของแต่ละชุมชน
และอาจกล่าวได้ว่าพัฒนาการของการผลิตภาชนะดินเผาในแต่ละแหล่งย่อมขึ้นอยู่กับวัตถุดิบ
ตามธรรมชาติด้วย คือ นอกจากความสามารถของช่างแล้ว วัตถุดิบจัดเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้ผลิตภัณฑ์
มีประสิทธิภาพและงดงามทนทานกว่าแหล่งผลิตอื่นๆ ที่ไม่มีวัตถุดิบชั้นดี และวัตถุดิบที่ดียังกระตุ้นให้
ช่างปั้นคิดพัฒนาเทคนิคการผลิตโดยการทดลองและปรับปรุงให้ดีขึ้นตามที่วัตถุนั้น ๆ อำนวยให้ แต่
อย่างไรก็ตามความต้องการของผู้บริโภคก็จัดเป็นแรงกระตุ้นสำคัญที่ทำให้ช่างปั้นพยายามคิดค้นวิธี
ปรับปรุงเทคนิคการผลิตด้วย ซึ่งคำตอบด้านนี้จะกระจ่างได้ก็ต่อเมื่อมีการสำรวจหาแหล่งวัตถุดิบ
พื้นเมืองที่อยู่ใกล้บริเวณแหล่งผลิตภาชนะหนึ่งใดนั้น พร้อมทั้งหาหลักฐานที่บ่งบอกถึงความต้องการ
ของชุมชนที่มีความจำเป็นในการเลือกใช้ภาชนะประเภทต่าง ๆ เพื่อความสะดวกในชีวิตประจำวัน
และเพื่อโอกาสพิเศษหรือกิจพิธีทางศาสนาด้วย
ในกลุ่มชนหลาย ๆ กลุ่มที่ใช้ภาชนะดินเผาที่มีรูปแบบและเทคนิคการผลิตเหมือน ๆ กัน
อาจบ่งบอกว่ากลุ่มช่างปั้นผลิตงานภาชนะดินเผาป้อนชุมชนเหล่านั้นมีเทคนิคการผลิตภาชนะดินเผาที่
ี
เป็นมาตรฐานเดียวกันหมด แต่ในบางกรณีหรืออาจจะมีแหล่งผลิตภาชนะดินเผาใหญ่เพยงแหล่งเดียว
ที่ผลิตภาชนะดินเผาเป็นจำนวนมากเพียงพอกับความต้องการของหลาย ๆ ชุมชนได้ หรือบางชุมชน
อาจผลิตภาชนะดินเผาพิเศษขึ้นมาได้จากทรัพยากรพิเศษในเขตชุมชนแล้วส่งไปขายยังชุมชนอื่น ๆ
รูปแบบภาชนะใช้สอยบางประเภทอาจจะเป็นรูปแบบที่ผลิตได้ทั่วไปในทุกหมู่บ้านที่ร่วมสมัยเดียวกัน
แต่บางรูปแบบที่เป็นแบบพิเศษอาจผลิตได้เพียงในหมู่บ้านใดหมู่บ้านหนึ่งเท่านั้นแต่ส่งไปขายยัง
หมู่บ้านอื่น ๆ ซึ่งนักโบราณคดีจะขุดค้นพบเคียงข้างกับภาชนะรูปแบบธรรมดาที่ผลิตขึ้นได้เองในทุก ๆ
หมู่บ้าน ดังนั้นการศึกษาวิเคราะห์และจะสรุปได้ว่าภาชนะทั้งสองรูปแบบคือทั้งแบบธรรมดาและแบบ
พิเศษนั้น ผลิตขึ้นเองในหมู่บ้านหรือมาจากที่อื่นต้องระวังและตรวจสอบหลักฐานให้แน่นอนเสียก่อน
และเมื่อพบภาชนะดินเผาที่ผลิตจากวัตถุดิบที่หาไม่ได้ในบริเวณหมู่บ้าน หรือหมู่บ้านใกล้เคียง
ื่
ื
อาจตั้งข้อสันนิษฐานไว้ได้สองประการ ประการแรกคอภาชนะประเภทนั้นถูกนำเข้ามาจากที่อนหรือมี
ื่
การนำวัตถุดิบสำหรับผลิตภาชนะนั้น ๆ มาจากที่อน ซึ่งการจะสรุปได้ว่าเป็นภาชนะจากถิ่นอื่น หรือ
นำวัตถุดิบจากถิ่นอื่นมาผลิตก็ต้องศึกษาอย่างระมัดระวังทั้งด้านแหล่งวัตถุดิบ และความเจริญทาง
เทคนิคการผลิตของช่างในชุมชนนั้น ๆ ด้วย
5. ให้ความกระจ่างด้านประวัติศาสตร์วัฒนธรรมของชุมชน
ภาชนะดินเผายังให้ข้อมูลทางการศึกษาด้านศิลปการตกแต่ง (Decorative Art) อีกด้วย
นักประวัติศาสตร์ศิลปสามารถศึกษาวิวัฒนาการลวดลายได้จากภาชนะดินเผา เนื่องจากภาชนะดินเผา
จะให้ข้อมูลด้านวิวัฒนาการลวดลายเป็นอย่างดี เพราะเป็นของใช้ประเภทที่เป็นของจำเป็นแก่
ชีวิตประจำวัน จึงมีการผลิตขึ้นเป็นจำนวนมาก และเนื่องจากเป็นของแตกหักง่ายจึงต้องผลิตใหม่อยู่
เรื่อย ๆ เมื่อติดตามศึกษารูปแบบและลวดลายที่ตกแต่งภาชนะดินเผาที่ได้จากการขุดค้นตามลำดับชั้น
ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.ผาสุข อินทราวุธ
