Page 25 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth
P. 25
บทที่ 1 ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับเครื่องปั้นดินเผา | 10
สีขาว สีเนื้อ หรือสีแดง เมื่อถูกเผาในบรรยากาศที่มีออกซิเจนและมีการสันดาปเต็มที่ ส่วนถ่านก็จะให้
สีแก่ภาชนะ เมื่อมีการเผาในที่ที่มีออกซิเจนไม่เพียงพอโดยจะทำให้สีภาชนะเป็นสีเทาหรือดำ
แต่ถ้ามีออกซิเจนเพียงพอพวกถ่าน (Carbonaceous matter) จะสลายตัวและถูกขับออกไปเป็นก๊าซ
คาร์บอนไดออกไซด์จนหมด ดังนั้นมีภาชนะจึงไม่ได้ขึ้นอยู่กับจำนวนเหล็กและถ่านในเนื้อดินเท่านั้น
หากแต่ยังขึ้นอยู่กับความเพียงพอของออกซิเจนในการเผาด้วย ถ้ามีออกซิเจนมีเพียงพอจะทำให้สี
ภาชนะสดใส ถ้าไม่พอจะออกสีเทา ๆ
ี
สรุปได้ว่าเครื่องปั้นดินเผาจะมีสีสดใส เมื่อมีออกซิเจนช่วยในการเผาไหม้อย่างพอเพยง
แต่จะมีสีคล้ำเมื่อไม่เพียงพอ โดยจะสังเกตได้ดังนี้ :-
เมื่อภาชนะมีสีสดใสตลอดใบทั้งผิวด้านนอกและเนื้อใน (ไส้กลาง) แสดงว่ามีออกซิเจน
เพียงพอ
มีสีสดใสเฉพาะผิวนอกแต่ไส้กลางมีสีเทาหรือดำ แสดงว่าออกซิเจนไม่เพียงพอ ทั้งนี้จะ
ขึ้นอยู่กับอุณหภูมิการเผา และระยะเวลาการเผาด้วย คือใช้อุณหภูมิต่ำและระยะเวลาสั้นไป
่
ี
ผิวนอกเป็นสีเทาออน ไส้กลางเทาแก่ แสดงว่าออกซิเจนไม่เพยงพอ และเนื้อดินที่ใช้ปั้น
ภาชนะมีส่วนผสมของถ่าน (Carbonaceous matter) ซึ่งถ่านบริเวณผิวนอกถูกความร้อนและ
กลายเป็นก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และถูกขับออกไปจากผิวภาชนะ ส่วนถ่านที่อยู่ส่วนในได้รับความ
ร้อนไม่เพียงพอจึงทำให้ไส้กลางภาชนะเป็นสีดำหรือเทาแก ่
ถ้ามีผิวสีน้ำตาลอ่อนถึงน้ำตาลแก่ แสดงว่าออกซิเจนไม่เพียงพอ และเนื้อดินมีส่วนผสม
ของเหล็ก (Iron compounds) มาก
ถ้ามีสีแดงสดใส แสดงว่ามีออกซิเจนเพียงพอและเนื้อดินมีส่วนผสมของเหล็กมาก
ถ้าเป็นสีเทาออนจาง ๆ แสดงว่าดินที่ใช้ขึ้นภาชนะเป็นดินขาวหรือดินที่มีธาตุเหล็กน้อย
่
แต่มีออกซิเจนไม่เพียงพอในการเผา
ถ้าเป็นสีขาว แสดงว่าดินที่ใช้ไม่มีธาตุเหล็ก และมีออกซิเจนเพียงพอ
ถ้าเป็นสีดำ แสดงว่าดินมีถ่าน (Carbonaceous matter) ผสมอยู่มาก และได้รับ
ิ
ออกซเจนในการเผาไม่เพียงพอ
2. การศึกษาเนื้อภาชนะ (Texture)
คือการพิจารณาความแตกต่างของเนื้อภาชนะว่ามีความหยาบหรือละเอียดเพียงใด มีความ
แข็งแกร่งหรือเปราะบางซึ่งความแข็งแกร่งของเนื้อภาชนะอาจบ่งบอกหน้าที่หรือประโยชน์ใช้สอยของ
ภาชนะนั้น ๆ ได้ อย่างไรก็ตามความแข็งแกร่งหรือความเปราะบางของภาชนะหนึ่งใดจะขึ้นอยู่กับ
ส่วนประกอบของเนื้อดินที่ใช้ และอุณหภูมิที่ใช้ในการเผาภาชนะนั้น สำหรับภาชนะเนื้อแกร่งนั้นดิน
จะต้องมีส่วนผสมประเภท ทราย เปลือกหอย หินปูน ประเภทที่มีส่วนผสมของแคลเซียม แมกนิเซียม
คาร์บอเนต เป็นต้น และจะต้องเผาในอุณหภูมิที่ค่อนข้างสูง
ดรรชนีภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี
