Page 20 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth
P. 20
บทที่ 1 ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับเครื่องปั้นดินเผา | 5
ได้ และยังอาจใช้ภาชนะต่างถิ่นที่พบจากแหล่งขุดค้นที่ต้องการกำหนดอายุดังกล่าวมาช่วยใน
การกำหนดอายุโดยตีความว่าชุมชนที่ใหม่นั้นมีอายุอยู่ร่วมสมัยกับชุมชนที่ผลิตภาชนะต่างถิ่นดังกล่าว
นั้นหรือไม่
นอกจากการกำหนดอายุโดยการเทียบเคียงแล้ว ยังมีวิธีการศึกษาหาอายุภาชนะดินเผา
ด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์อีกด้วย วิธีที่รู้จักกันดีคือวิธีการศึกษาโดยวิธีเทอร์โมลูมิเนสเซนท์
วิธีการนี้เป็นวิธีการหาอายุภาชนะดินเผาโดยการตรวจวัดการแผ่รังสีที่ภาชนะดินเผาได้รับไว้นั่นเอง
แต่วัดในรูปของปริมาตรของแสงที่เกิดขึ้นเมื่อภาชนะได้รับความร้อน การแผ่รังสีนี้จะเกิดจากเนื้อ
ภาชนะดินเผานั้นมีสารกัมมันตภาพรังสีปะปนอยู่ด้วยในราว 1 ในล้านส่วน สารกัมมันตภาพรังสี
เหล่านี้ที่สำคัญ คือ ยูเรเนียม (U), ทอเรียม (Th), และโปตัสเซียม (K) ซึ่งจะแผ่รังสีอนุภาคแอลฟา
(α), เบต้า (β) และแกมม่า (γ) อนุภาคเหล่านี้เป็นตัวทำให้เกิดการแตกตัวของประจุอิเลคตรอนและ
จะถูกเก็บกักอยู่ตามช่องว่างของผลึกซึ่งเป็นเพราะภาชนะดินเผามีเนื้อผลึกแบบไม่สมบูรณ์
(Imperfect Crystal) เมื่อประจุอิเลคตรอนที่เก็บกักได้รับความร้อนก็จะหลุดและคายพลังงานแสง
ออกมา การแผ่รังสีการแตกตัวของประจุ และการเก็บกักอิเลคตรอนในช่องว่างจะเพิ่มตามเวลา
เมื่อพิจารณาถึงการทำภาชนะดินเผา อุณหภูมิที่ใช้จะสูงพอที่จะทำให้อิเลคตรอนหลุดจากช่องว่าง
หมด ดังนั้นการเก็บกักจะเริ่มขึ้นอีกครั้งหลังจากการเผา การหาอายุก็จะเริ่มเมื่อภาชนะดินเผาถูกเผา
นั่งเอง ดังนั้นอายุที่หาได้ ก็คืออายุของภาชนะดินเผา
2. ด้านสภาพชีวิตความเป็นอยู่
นอกจากจะช่วยในการกำหนดอายุเวลาของชุมชนเจ้าของภาชนะดินเผาเหล่านั้นแล้ว
ยังให้ความกระจ่างด้านวัฒนธรรมสภาพชีวิตความเป็นอยู่และคติความเชื่อของชุมชนนั้น ๆ อีกด้วย
นั่นคือรูปแบบต่าง ๆ ของภาชนะในแต่ละวัฒนธรรมย่อมต้องเป็นรูปแบบที่ตอบสนองความต้องการ
ของชุมชนในวัฒนธรรมนั้น ๆ เมื่อมีรูปแบบใหม่ ๆ ปรากฏขึ้นย่อมแสดงถึงความเปลี่ยนแปลงทาง
วัฒนธรรมหรือทางสังคมของชุมชนที่มีความต้องการรูปแบบภาชนะแบบใหม่ ๆ เพื่อกิจกรรมใหม่ ๆ
เช่น กิจพิธีทางศาสนา หรือเพื่อใช้ในโอกาสพิเศษต่าง ๆ ในชุมชนระดับต่าง ๆ กัน เป็นต้น นอกจาก
การเปลี่ยนแปลงด้านรูปแบบเพื่อประโยชน์ ใช้สอยอันพึงประสงค์ของชุมชนแล้ว ลวดลายตกแต่ง
ภาชนะดินเผาก็สะท้อนให้เห็นถึงประเพณีนิยมของชุมชนในสมัยนั้นตลอดจนคติความเชื่อต่าง ๆ
ด้วย เช่น ถ้าเป็นภาชนะดินเผาที่ใช้ในกิจพิธีทางศาสนาอาจจะตกแต่งด้วยสัญลักษณ์ที่เกี่ยวกับศาสนา
นั้น ๆ เป็นต้น
3. ด้านสื่อสัมพันธ์ระหว่างวฒนธรรมและชุมชน
ั
การศึกษาและวิเคราะห์ภาชนะดินเผาที่ได้จากการขุดค้นจากแหล่งโบราณคดีหนึ่งใด สามารถ
ให้ร่องรอย ด้านสื่อสัมพันธ์ระหว่างวัฒนธรรมและชุมชนหนึ่ง ๆ ได้ โดยสังเกตจากรูปแบบภาชนะดิน
ื้
เผาแบบใหม่ ลวดลายใหม่หรือเทคนิคใหม่ ๆ ซึ่งแตกต่างไปจากภาชนะดินเผาพนเมืองที่ชุมชนนั้นเคย
ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.ผาสุข อินทราวุธ
