Page 17 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth
P. 17
บทที่ 1 ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับเครื่องปั้นดินเผา | 2
เรียกว่าดินแดง (Red Clay) หรือ Surface clay ซึ่งมีเนื้อดินละเอียด แห้งช้าแต่มีความเหนียว
(Plasticity) มีเปอร์เซ็นต์ของเหล็กค่อนข้างสูง (ไม่นิยมทำผลิตภัณฑ์สีขาว) เป็นดินที่เหมาะแก่
การขึ้นรูปทรงต่าง ๆ ได้ดี เช่น การขึ้นรูปแบบอิสระ แบบแผ่น แบบวิธีขึ้นรูปด้วยแป้นหมุน วิธีกดพิมพ ์
เป็นต้น เนื้อดินประเภทนี้นิยมใช้ทำผลิตภัณฑ์กระถางต้นไม้ หม้อข้าวหม้อแกงสมัยโบราณ
2. ผลิตภัณฑ์ประเภทสโตนแวร์ (Stoneware)
ผลิตภัณฑ์ประเภทสโตนแวร์ หมายถึง ผลิตภัณฑ์ที่เผาถึงจุดสุกตัว (Vitreous ware)
โดยเผาในอุณหภูมิค่อนข้างสูง (1,190 – 1,380 องศาเซลเซียส) ส่วนมากสีเนื้อดินจะเกิดจาก
สีธรรมชาติของดิน คือ สีเทา น้ำตาล การที่เรียกว่าสโตนแวร์ เนื่องจากผลิตภัณฑประเภทนี้เนื้อหยาบ
์
และมีความแข็งแกร่งมาก น้ำและของเหลวไม่สามารถไหลซึมผ่านได้
เนื้อดินปั้นแบบสโตนแวร์ มีลักษณะคล้ายเอิทเทนแวร์ วัตถุดิบที่ใช้ส่วนใหญ่ใช้ดินตาม
ธรรมชาติ แต่ต้องเป็นดินที่ทนไฟสูงและมีความเหนียว ส่วนมากผู้ผลิตนิยมใช้หินฟันม้า (Feldspar)
เป็นส่วนผสมช่วยให้เกิดการหลอมละลาย (Flux) และช่วยให้ช่วงการเผายาวนานขึ้น (Long firing
range) ส่วนผสมของเนื้อดินที่เหมาะจะผลิตเครื่องปั้นดินเผาแบบสโตนแวร์จะต้องมีส่วนผสมของ
ดินขาว (Kaolin) ดินเหนียวขาว (Ball Clay) หินฟันม้า (Feldspar) หินแก้ว (Flint) และออกไซด์ของ
เหล็ก (Iron Oxide)
ผลิตภัณฑ์ประเภทสโตนแวร์ นิยมทำเป็นภาชนะใส่อาหารทั้งร้อนและเย็น และนิยมใช้เป็น
ภาชนะบรรจุอาหารประเภทหมักดองได้เป็นอย่างดี
3. ผลิตภัณฑ์ประเภทปอร์ซเลน
เป็นผลิตภัณฑ์ที่ต้องเตรียมเนื้อดินขึ้นเป็นพิเศษ โดยใช้เนื้อดินสีขาวและต้องเผาถึงจุดสุกตัว
(Vitreous ware) โดยเผาในอุณหภูมิ 1,250 องศาเซลเซียสขึ้นไป เมื่อเผาแล้วจะมีความแข็งแกร่ง
โปร่งแสงมีลักษณะเหมือนแก้ว (Glass) น้ำและของเหลวไม่สามารถไหลผ่านซึมได้ ชาวจีนเป็นชาติแรก
ที่ค้นพบการทำปอร์ซเลนขึ้นในโลก
ส่วนผสมของเนื้อดินประเภทปอร์ซเลนประกอบไปด้วย ดินขาว (Kaolin or White clay)
หินฟันม้า (Feldspar) หินแก้ว (Flint) ดินเหนียวขาว (Ball Clay) ผสมกันตามสัดส่วน การเตรียมเนื้อ
ดินมีกระบวนการหลายขั้นตอน นับตั้งแต่การล้างดิน การผสม การบด การแยกเหล็กออกจากดิน
จนกระทั่งเป็นเนื้อดินที่ใช้การได้ เนื่องจากเนื้อดินประเภทปอร์ซเลนมีความเหนียวน้อยจึงนำไปขึ้นรูป
ด้วยวิธีหล่อ (Casting) และวิธีขึ้นรูปด้วยใบมีด (Jigger) ส่วนวิธีขึ้นรูปแบบแป้นหมุนไม่นิยมทำกัน
เนื่องจากความเหนียวน้อย
ผลิตภัณฑ์ประเภทปอร์ซเลน อาจแบ่งออกได้ตามอุณหภูมิในการเผา คือ แบบ
Soft Porcelain เผาในอุณหภูมิประมาณ 1,210 – 1,235 องศาเซลเซียส ประเภทนี้นิยมทำเป็น
ภาชนะใส่อาหาร (Table ware) และงานทางด้านศิลปะ (Art ware) ส่วนอีกแบบหนึ่ง คือ
ดรรชนีภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี
