Page 88 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth

บทที่ 3 ภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี | 73

9.3 เมืองโบราณบ้างคูเมือง ตำบลห้วยซัน อำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี
58
พบหม้อน้ำมีพวยทั้งแบบโบราณที่ไม่มีลวดลายตกแต่งเป็นหม้อทรงกลมก้นแบน พวยสั้น และแบบที่
วิวัฒนาการขึ้นโดยมีการตกแต่งบริเวณผิวนอกด้วยลายเขียนสีเป็นสีแดง เป็นเส้นขนานรอบบริเวณคอ

และบ่าภาชนะติดต่อกันหลายเส้น เหมือนรูปแบบกาน้ำที่พบที่จันเสน จังหวัดนครสวรรค์

9.4 เมืองโบราณบ้านคูบัว อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี พบหม้อน้ำมีพวยประดับ
59
ด้วยลายเขียนสี แบบที่พบทจันเสนและอินทร์บุรี
ี่
9.5 บริเวณชุมชนโบราณตำบลพระประโทนจังหวัดนครปฐม พบกาน้ำมีพวยประดับ
ด้วยลายเขียนสีตั้งแต่ขนาดเล็กไปจนถึงขนาดใหญ่จำนวนมาก และพวยกาที่พบก็มีลักษณะยาวเรียว

กว่าแหล่งอื่น ๆ

9.6 บริเวณชุมชนโบราณภาคตะวันออกเฉียงเหนือหลายแห่งด้วยกันส่วนมากพบแต่
ส่วนพวยซึ่งมีสีขาวนวล ที่พบเป็นกาน้ำเต็มใบก็มีบ้าง เช่นกาน้ำจากเมืองโบราณที่จังหวัดร้อยเอ็ด เป็นต้น

9.7 บริเวณชุมชนโบราณภาคใต้ บริเวณที่พบกาน้ำมีพวยนั้น ซึ่งเป็นแบบนิยมของ
วัฒนธรรมทวารวดีนั้น คือแหล่งโบราณคดีที่แหลมโพธิ์ไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี
60
สรุปได้ว่าหม้อน้ำแบบหม้อกุณฑี เป็นหม้อน้ำโบราณของอินเดียซึ่งแพร่เข้ามาในดินแดน

เอเชียและเอเชียอาคเนย์พร้อมกับอารยธรรมอินเดีย จึงปรากฏว่าพบรูปแบบหม้อน้ำประเภทนี้จาก
เมืองโบราณทุกแห่งที่รับวัฒนธรรมอินเดีย นอกจากจะผลิตด้วยเนื้อดินธรรมดาแล้ว ยังนิยมผลิตเป็น

เครื่องเคลือบอีกด้วย โดยเฉพาะประเภทเครื่องเคลือบจัดเป็นสินค้าสำคัญที่พ่อค้าชาวจีน ไทย

และเวียดนามผลิตออกขายเป็นจำนวนมากในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 14 - 15 (พุทธศตวรรษที่ 19 - 20)
โดยมีพัฒนาการรูปแบบแปลกไปกว่าเดิมโดยเฉพาะพวยกาแทนที่จะเรียวแหลมกลับป่องพองขึ้นมีรูป

คล้ายอกสตรี (Mammiform) นอกจากนั้นก็มีรูปหัวสัตว์ เช่นหัวช้าง เป็นต้น ลูกค้าสำคัญที่นิยมหม้อ
กุณฑีเคลือบก็คือกลุ่มประเทศในหมู่เกาะ เช่น มาเลเซีย อินโดนีเซีย และฟิลิปปินส์

58 บรรจบ เทียมทัด และนิคม มุสิกะคามะ, โบราณคดีเมืองปราจีนบุรี (พระนคร: โรงพิมพ์การศาสนา, 2514. (กรมศิลปากร
จัดพิมพ์เนื่องในการจัดนิทรรศการ 14 ตุลาคม - 14 ธันวาคม 2514), 56 รูปที่ 53.
59 ภาควิชาโบราณคดี คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, การขุดค้นและการศึกษาวัฒนธรรมของชุมชนโบราณที่บ้าน
คูเมือง อำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี, 80, 83.
60 การขุดค้นโดยภาควิชาโบราณคดี คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร พ.ศ.2524 - 2525 (ยังไม่ได้ตีพิมพ์).

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.ผาสุข อินทราวุธ