Page 84 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth

บทที่ 3 ภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี | 69

สำหรับหม้อน้ำมีพวยที่มีการขุดพบจากแหล่งชุมชนโบราณใน

วัฒนธรรมทวารวดีนั้นมีหลายขนาดทั้งขนาดเล็กและใหญ่ จึงน่าจะสันนิษฐานได้
ว่าหม้อน้ำขนาดใหญ่ จึงน่าจะสันนิษฐานได้ว่าหม้อน้ำขนาดใหญ่อาจจะใช้เป็น

หม้อน้ำในชีวิตประจำวัน แต่หม้อขนาดเล็กคงจะใช้ในกิจพิธีทางศาสนาแต่แบบ

ที่พบมากคือแบบที่ 1 ส่วนแบบที่ 2 นั้นพบน้อย เนื่องจากเป็นแบบที่ใช้ในกิจพธี
ิ
เท่านั้น

ความแพร่หลาย : ภาชนะมีพวยมีชื่อเรียกโดยทั่วไปว่าหม้อกุณฑี คำว่า “กุณฑี” มาจากคำภาษา
39
สันสกฤตว่า “กุณฑ” แปลว่าหม้อน้ำหรือกะโหลกน้ำของนักธรรม กุณฑีเป็น
ชื่อเรียกหม้อน้ำมีพวยในประเทศมาเลเซีย และชาวอินโดนีเซียก็ใช้เรียกหม้อน้ำ

มีพวยของตนเช่นกัน แต่ออกเสียงเพี้ยนเป็น เคนดี (Kendi) ดังนั้นคำว่า กุณฑี
หรือ เคนดี จึงเป็นคำที่นิยมใช้เรียกหม้อน้ำมีพวยที่พบในมาเลเซีย อินโดนีเซีย

ตลอดจนในคาบสมุทรภาคใต้ของไทยด้วย

หม้อมีพวยปากผาย (Spouted pot) (แบบที่ 1) เป็นรูปแบบที่แพร่หลายมากในดินแดน

เอเชียอาคเนย์ ในประเทศไทยนั้นเริ่มปรากฏในวัฒนธรรมทวารวดี อย่างไรก็ตามในขณะนี้ยังมีการ
ถกเถียงกันอยู่ว่า เป็นรูปแบบที่ถือกำเนิดขึ้นในภูมิภาคเอเชียอาคเนย์นี้เอง หรือเป็นรูปแบบต่างชาติซึ่ง

มีผู้นำเข้าเผยแพร่แล้วได้รับความนิยมกว้างขวางในภูมิภาคแถบนี้

40
นักปราชญ์ตะวันตกมีความเห็นว่าน่าจะมีต้นแบบมาจากหม้อน้ำโบราณของอินเดีย
แต่นักปราชญ์ตะวันออกโดยเฉพาะผู้เชี่ยวชาญด้านเครื่องถ้วยชาวอินโดนีเซียมีความเห็นว่าน่าจะเป็น

รูปแบบพื้นเมืองของชุมชนโบราณในภูมิภาคเอเชียอาคเนย์นี้เอง แต่ผู้เขียนมีความเห็นว่าน่าจะมี
41
ต้นแบบจากหม้อน้ำโบราณของอินเดีย เนื่องจากได้ขุดพบหม้อน้ำมีพวยรูปแบบนี้จากแหล่งโบราณคดี

ของอินเดียตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ซึ่งมีอายุราว 2,000 ปีก่อนคริสตกาล จนถึงแหล่งโบราณคดี

ยุคประวัติศาสตร์และพบว่าเป็นรูปแบบหม้อน้ำที่แพร่หลายมากในอินเดีย ทั้งภาคเหนือและภาคใต้
42
ตั้งแต่สมัยพุทธกาล (600 ปีก่อนคริสต์ศักราช) ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 8 (พุทธศตวรรษที่ 13)

39 กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ, สสกฤต-ไท-อังกฤต อภิธาน (กรุงเทพฯ: กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ, 2511), 270.
40 Spinks, Charles Nelson, The ceramic wares of Siam (Bangkok: Siam Society Bangkok, 1965), 55 – 60.
41 Adhyatman, Sumarah, Keramik kuna yang ditemukan di Indonesia : berbagai penggunaan dan
tempat asal: Antique ceramics found in Indonesia : various uses and origins (Jakarta: ceramic Society of
Indonesia, 1981), 184 fig. 33.
42 Prasad Singh, R.C., “Spouted Vessels in India,” in Potteries in Ancient India, 118 – 123.

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.ผาสุข อินทราวุธ