Page 86 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth

บทที่ 3 ภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี | 71

จากหลักฐานการสำรวจขุดค้นทางโบราณคดีปรากฏว่าพบหม้อน้ำกุณฑีประเภทเอิทเทนแวร์

(Earthenware) ในบริเวณชุมชนโบราณหลายแห่งด้วยกัน
1. ในประเทศจีนหม้อน้ำมีพวยปรากฏมากสมัยราชวงศ์ถัง (ค.ศ.618 - 906 หรือ พ.ศ.1161 -

1449) ซึ่งเป็นภาชนะเคลือบ ส่วนมากมีรูปแบบเป็นหม้อคอสั้นปากกว้างหรือไม่มีคอ รูปแบบเหมือน

ถ้วยมีพวยและหูจับ ซึ่งจัดเป็นประเภทหม้อที่ใช้ในชีวิตประจำวัน แม้ว่าหม้อน้ำรูปทรงคล้ายหม้อน้ำ
อินเดียจะเคยปรากฏมาแล้วตั้งแต่สมัยราชวงศ์จิ้น (Jin dynasty) (ค.ศ.265 - 420 หรือ พ.ศ.808 -

46
963) แต่เป็นหม้อน้ำรูปหัวสัตว์เป็นหัวลูกไก่และแม่ไก่ ไม่ใช่พวย ส่วนหม้อน้ำมีพวยแบบที่ใช้ใน
พิธีกรรมปรากฏมากสมัยราชวงศ์ซุ่ง (ค.ศ.960 - 1279 หรือ พ.ศ.1503 - 1822)

2. ที่ออกแก้ว ปากแม่น้ำโขง ประเทศเวียดนามซึ่งเป็นเมืองท่าที่รุ่งเรืองในวัฒนธรรมฟูนัน
47
(พุทธศตวรรษที่ 6 - 11) ได้พบกาน้ำทรงกลมมีพวย ไม่มีหูจับ มีทั้งแบบคอสั้นปากผายออกและคอสูง
ปากผาย มีทั้งที่มีผิวเรียบไม่มีการตกแต่งและทั้งที่มีลวดลายตกแต่ง ซึ่งแต่งด้วยลายปะติด ลายขูดขีด

ส่วนมากทำเป็นลายฟันปลาอยู่ระหว่างเส้นคู่ขนาน บางครั้งก็มีร่องรอยของการเขียนสีแดงบนพื้นผิว
ด้านนอก บริเวณคอ ปาก และไหล่ และปากด้านใน ส่วนลายตกแต่งอื่น ๆ จะประดับบริเวณบ่า

ภาชนะ พวยกาที่พบก็มีหลายรูปแบบ ทั้งแบบพวยสั้นและยาวเรียว พวยการูปสัตว์ก็พบด้วย เป็นหัว

สัตว์เขาเดียว (Unicorn)
3. ที่สมโบรไพรกุก ราชธานีช่วงต้นของอาณาจักรเจนละ (พุทธศตวรรษที่ 11 - 12)
48
เป็นกาน้ำมีพวยตกแต่งผิวนอกด้วยลายเส้นขนานสีแดงสลับขาวบริเวณปากและไหล่ภาชนะ

49
4. เมืองไบก์ถโน (Beikthano) ในประเทศเมียนมาร์ ได้ขุดพบทั้งหม้อน้ำทรงกลมคอสูงปาก
แคบ (Sprinkler vessel) และหม้อน้ำปากผาย (Spouted vessel) จำนวนมากแต่ส่วนใหญ่

ไม่สมบูรณ์ ส่วนใหญ่พบแต่ส่วนพวยและส่วนคอภาชนะ
5. ในประเทศมาเลเซีย ได้พบหม้อน้ำมีพวยแบบเนื้อดินธรรมดา
50
6. ในประเทศอินโดนีเซีย หม้อกุณฑีจัดเป็นหม้อน้ำที่ได้รับความนิยมมากในประเทศ

อินโดนีเซีย มีทั้งแบบหม้อน้ำมีพวยและไม่มีพวย ซึ่งทั้งสองแบบนี้เรียกว่าหม้อกุณฑี (แบบไม่มีพวยใน
ไทยเรียกว่า คนโท) รูปแบบที่เก่าก็ปรากฏให้เห็นในภาพสลักนูนต่ำที่ประดับระเบียงพทธสถานบุโรพุทโธ
ุ

46 The Royal Academy and the Great Britain/China Committee, “The Genius of China,” (An Exhibition of
Archaeological finds of the People’s Republic of China held in the Royal Academy, London, 29 Sept. 1973 to 23
Jan.1974), 123 – 124, figs. 236, 238.
47 Malleret, Louis, L'archéologie du delta du Mékong. Tome premier. L'exploration archéologique et
les fouilles d'Oc-Èo (Paris: École Française d'Extrême-Orient, 1959), 161 – 164, Pls. XXXV – XXXVII and LXVI.
48 Bronson, Bennet, Excavations at Chansen and the cultural chronology of protohistoric central
Thailand, 701 – 702.
49 Aung Thaw, U., Report on the excavations at Beikthano, 133, figs. 67, pls.XLIII b.
50 Asia Magazine, 1982.

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.ผาสุข อินทราวุธ