Page 89 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth
P. 89
บทที่ 3 ภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี | 74
1.7.2 ประเภทถ้วย (Spouted cups used as lamps) ถ้วยมีพวยจัดเป็นภาชนะ
ี
ประเภทภาชนะมพวยประเภทหนึ่งซึ่งขุดพบจากแหล่งโบราณคดีสมัยทวารวดีโดยทั่วไป จะขึ้นรูปด้วย
มืออย่างหยาบ ๆ (ดูรูปที่ 47, รูปที่ 48, รูปที่ 49, รูปที่ 50, รูปที่ 51, รูปที่ 52, ลายเส้นที่ 20 และ
ลายเส้นที่ 21)
เนื้อภาชนะ : ค่อนข้างหยาบ และหนาก
ผิวภาชนะ : ขรุขระ ผิวมีสีน้ำตาล เทา และดำ เป็นส่วนใหญ่ที่มีผิวเป็นสีส้มก็มีบ้างแต่ไม่มากนัก
การตกแต่ง : ไม่มีการตกแต่ง
รูปแบบ : โดยทั่วไปเป็นถ้วยทรงกลมก้นแบนมีพวยติดอยู่ด้านข้าง ปากพวยจะอยู่ในระดับ
เดียวกับปากถ้วย พวยมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางตั้งแต่ 1.5 - 2.8 เซนติเมตร
ส่วนถ้วยมีทั้งแบบถ้วยก้นลึกและถ้วยก้นตื้น ทั้งถ้วยและพวยมีความยาวรวมกัน
ประมาณ 7 - 10 เซนติเมตร
ประโยชน์ใช้สอยและความแพร่หลาย : ถ้วยมีพวยนี้พบทั่วไปในแหล่งโบราณคดีสมัยทวารวดี
และนิยมเรียกกันว่า “ตะเกียงโรมัน” โดยสันนิษฐานกันว่าน่าจะเลียนแบบมา
จากตะเกียงโรมันสำริดที่พบที่พงตึก จังหวัดกาญจนบุรี และบางท่านก็
61
สันนิษฐานว่ารับรูปแบบตะเกียงของอินเดียใต้ในช่วงสมัยราชวงศ์อานธระ
รุ่งเรือง (พุทธศตวรรษที่ 3 - 9) และเรียกกันว่า “ตะเกียงอานธระ” ความจริง
ตะเกียงประเภทนี้เลียนแบมาจากตะเกียงโรมันนั่นเองแต่ไม่ได้เลียนแบบมา
โดยตรง คือรับสืบต่อมาจากชาวอินเดียอีกทอดหนึ่ง โดยชาวโรมันผู้มาตั้ง
62
ถิ่นฐานอยู่ในอินเดียภาคตะวันตกและอินเดียใต้ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 4 - 6
เป็นผู้นำเข้ามาใช้ ในอินเดียและชาวพื้นเมืองอินเดียใต้ทำเลียนแบบขึ้นบ้าง
แต่ได้ดัดแปลงรูปแบบให้แตกต่างไปจากของโรมัน คือ เป็นลักษณะถ้วยรูปกลม
รูปไข หรือสี่เหลี่ยมผืนผ้า และมีพวยยื่นออกมาเป็นรูปทรงกระบอกและวัสดุที่ใช้
่
ผลิตตะเกียงก็แตกต่างกัน คือ ชาวโรมันนิยมหล่อจากสำริด ในขณะที่
ชาวอินเดียนิยมผลิตตะเกียงแบบนี้ด้วยดินเผาเป็นส่วนใหญ่ ที่เป็นปูนปั้นก็มและ
ี
ที่สลักจากหินก็พบบ้างโดยมักจะปรากฏบริเวณอินเดียภาคตะวันตก
61 Phasook Indrawooth, “Local Ceramic from Southern Thailand and its Relation to Dvaravati and
Srivajayan Culture,” (SPAFA Final Report Workshop on Srivijaya, 1982), Appendix 3.
62 Quaritch Wales and H.G. Dvaravati, The Earliest Kingdom of Siam, 1, 1A.
ดรรชนีภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี
