Page 87 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth

บทที่ 3 ภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี | 72

ุ
51
(Borobudur) (พทธศตวรรษที่ 13) ในชวาภาคกลาง ซึ่งสลักเป็นภาพฤาษี นั่งอยู่หน้ากองไฟ
เบื้องหลังเป็นรูปกุณฑีและตรีศูล
จากการสำรวจขุดค้นแหล่งโบราณคดีหลายแหล่งในเกาะสุมาตราและชวาก็ได้พบภาชนะดิน

52
เผาประเภทหม้อกุณฑีจำนวนมาก เช่น แหล่งโบราณคดีที่โกตาจีน่า (Kota Cina) ในสุมาตรา
บริเวณโบราณสถานที่โมรา แจมบี (Maura Jambi) ในสุมาตรา และแหล่งโบราณคดีในบริเวณหมู่บ้าย
53
ตระวูลัน (Trawulan) ในชวาตะวันออก เป็นต้น หม้อกุณฑีเหล่านี้มีทั้งขาวนวลและน้ำตาลแดง
และมีพวยหลายแบบ เช่นแบบพวยตรงแหลมแบบธรรมดา แบบสัญลักษณ์เพศหญิง (รูปอกผู้หญิง)
และสัญลักษณ์เพศชายก็มี อย่างไรก็ตามพวยแบบรูปอกผู้หญิง บางท่านมีความเห็นว่าน่าจะเลียนแบบ

ุ
สถูปจำลองดินเผาที่นิยมทำกันจำนวนมากในคติพทธศาสนามหายานในช่วงนั้น และหม้อกุณฑีเหล่านี้
จะขุดพบปะปนอยู่กับเครื่องถ้วยจีนในสมัยราชวงศ์ซง-หยวน (พุทธศตวรรษที่ 16 - 19)
ุ่
7. ในประเทศฟิลิปินส์ ได้พบหม้อกุณฑีสีขาวนวลจากหลุมขุดค้นทางโบราณคดีสมัยก่อน

54
สเปนที่เมืองบูตูอัน (Butuan City)
8. ในประเทศลังกาได้พบหม้อกุณฑีสีขาวนวลบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือของเกาะ

55
ลังกา ตั้งแต่เมืองเวนกาไล (Venkalai) เมืองอนุราธปุระ (Anuradhapura)
9. ในประเทศไทยขุดพบหม้อน้ำดินเผามีพวย จากบริเวณชุมชนโบราณในภาคกลางและภาค
ตะวันออกเฉียงเหนือซึ่งเป็นชุมชนในวัฒนธรรมทวารวดีหรือร่วมสมัย (พุทธศตวรรษที่ 10 - 16)

และในบริเวณภาคใต้ก็ขุดพบหม้อน้ำมีพวยหลายแห่งแต่มีเทคนิคการผลิตสูงกว่าภาคกลางและ

ภาคอีสาน เนื้อขาวนวลและน้ำตาลแดงและมีพวยหลายแบบ เช่นแบบพวยตรงแหลมแบบธรรมดา
แบบสัญลักษณ์เพศหญิง (รูปอกผู้หญิง) และ

56
9.1 เมืองโบราณตำบลจันเสน อำเภอตาคลี จังหวัดนครสวรรค์พบหม้อน้ำมีพวยมี
สีตั้งแต่สีเทาจนถึงสีส้มอมแดงตกแต่งผิวด้านนอกด้วยลายเขียนสีเป็นสีแดงสลับขาว บริเวณคอและบ่า

9.2 เมืองโบราณอำเภอศรีมหาโพธิ์ จังหวัดปราจีนบุรี พบกาน้ำดินเผาทรงโบราณ
57
เป็นทรงกลมแบบมีพวยสั้น

51 Kempers, A. J. Bernet, Ageless Borobudur : Buddhist mystery in stone, decay and restoration,
Mendut and Pawon, folklife in ancient (Wassenaar: Servire Wassenaar, 1976), 274, fig. 213.
52 Stargardt, J., “Summary of Results in Year Two of the Project Fieldwork, February June 1980,” (SPAFA
Final Report, Workshop on Ceramics of East and Southeast Asia (May 18 - 26, 1981)), Appendix 9.
53 ผู้เขียนได้มีโอกาสไปเยี่ยมชมการขุดตรวจบริเวณโบราณสถานที่เมืองโมรา แจมบี เกาะสุมาตรา เดือนกันยายน 2525 เมื่อ
ไปร่วมประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่อง “ศรีวิชัยศึกษา” จัดโดยสปาฟา
54 Muller, H. R. A., Javanese terracottas: terra incognita (Lochem: De Tijdstroom, 1978), pls.1, 4.
55 ผู้เขียนได้ไปเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ กรุงมะนิลา เดือนกุมภาพันธ์ 2526 เมื่อไปประชุมเรื่อง “เครื่องถ้วย” จัด
โดยสปาฟา
56 Stargardt, J., “Summary of Results in Year Two of the Project Fieldwork, February June 1980,”.
57 Bronson, Bennet, Excavations at Chansen and the cultural chronology of protohistoric central
Thailand.

ดรรชนีภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี