Page 90 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth
P. 90
บทที่ 3 ภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี | 75
สำหรับตะเกียงที่สลักจากหินนั้นมักจะตกแต่งพวยด้วยหัวสัตว์ (เช่น
63
หัวช้าง) และหัวคน ตะเกียงแบบนี้ชาวอินเดียภาคตะวันตก และภาคใต้
64
นิยมผลิตขึ้นใช้ควบคู่ไปกับตะเกียงพื้นเมืองแบบอื่น ๆ โดยเฉพาะในอนเดียภาค
ิ
ตะวันตกนั้นปรากฏอยู่จนถึงยุคกลางตอนต้น (ราวพุทธศตวรรษที่ 14 - 15)
จึงอาจสรุปได้ว่าตะเกียงดินเผาที่มีรูปแบบเหมือนถ้วยมีพวยที่พบในบริเวณ
ชุมชนโบราณสมัยทวารวดีนั้นเป็นรูปแบบที่ชาวอินเดียภาคตะวันตก (หรือ
ภาคใต้) ผู้ซึ่งเข้ามาค้าขายและตั้งถิ่นฐานบริเวณนี้เป็นผู้นำเข้ามาใช้พร้อมกับ
ตะเกียงแบบอื่น ๆ แต่ดูเหมือนว่าตะเกียงประเภทนี้ (ประเภทมีพวย) จะเสื่อม
ความนิยมไปอย่างรวดเร็ว คือหลังจากพุทธศตวรรษที่ 17 เป็นต้นไปก็ไม่ปรากฏ
อีกเลย ในขณะที่ตะเกียงแบบอื่น ๆ เช่น ตะคันและตะเกียงแบบแขวนยังได้รับ
ความนิยมสืบต่อมาจนถึงสมัยสุโขทัยและสมัยอยุธยา โดยเฉพาะรูปแบบที่
เรียกว่าตะคันนั้นยังปรากฏอยู่ในปัจจุบันในชนบทภาคเหนือโดยใช้ในกิจพิธีใน
บางโอกาส
รูปที่ 47 ตะเกียง พบที่ตำบลพระประโทน อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม
Lamps (spouted bowls), Tambon Phra Praton, Amphoe Muang, Nakhon Pathom Province.
63 Prasad Singh, R.C., “Spouted Vessels in India,” in Potteries in Ancient India, 120.; Deshpande, M. N.,
“Roman Pottery in India,” in Potteries in Ancient India, 279.
64 Vats, Madho Sarup. Excavations at Harappa : being an account of archaeological excavations at
Harappa carried out between the years 1920 - 21 and 1933 – 34, Vol.I p.374 – 375, Vol.II, pl. LXXI, figs. 89 – 90.;
Marshall, John, Mohenjo-Daro and the Indus Civilization, Vol.II (Minor Antiquities) p.501 and Vol.III (plates) pl.142
nos. 114 – 117.
ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.ผาสุข อินทราวุธ
