Page 134 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth
P. 134
บทที่ 4 บทสรุปและวิเคราะห์ | 119
รูปบุคคลในอิริยาบถต่าง ๆ รูปสัตว์ และรูปดอกไม้ หรือลายก้านขด โดยจะจัดเรียงรูปเหล่านี้ไว้ใน
กรอบสี่เหลี่ยมผืนผ้าแล้วนำมาต่อกันเป็นแถวในแนวนอนเรียงรายรอบบ่าภาชนะหรือรอบลำตัว
ภาชนะประเภทไห (ดูรูปที่ 16, รูปที่ 17, รูปที่ 18, รูปที่ 19, รูปที่ 20 และรูปที่ 21) การตกแต่ง
103
ภาชนะดินเผาด้วยลายประทับในกรอบสี่เหลี่ยมผืนผ้านี้ปรากฏในอินเดีย และเป็นแบบที่นิยมกัน
ในช่วงสมัยคุปตะ (พุทธศตวรรษที่ 9 - 11) ลายประทับดังกล่าวมีทั้งที่เป็นลายดอกไม้และสัญลักษณ์ที่
เป็นมงคลต่าง ๆ เช่น ศรีวัตสะ สัวสดิกะ วัชระ หม้อปูรณฆฏะ ตลอดจนสัญลักษณ์รูปสัตว์ที่สัมพันธ์
กับลัทธิศาสนาต่าง ๆ เช่น สิงห์ ช้าง ม้า หงส์ เป็นต้น และสัญลักษณ์เหล่านี้ก็เป็นสัญลักษณ์ที่ปรากฏ
บนเหรียญโบราณของอินเดียมาตั้งแต่สมัยโบราณ นอกจากนั้นยังมีรูปบุคคลผู้หญิงผู้ชายในอิริยาบถ
ต่าง ๆ ซึ่งแสดงเรื่องราวเกี่ยวกับชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนสมัยนั้น ๆ ภาพที่นิยมมากคือภาพ
นักรบกำลังวิ่ง นายพรานล่าสัตว์ นักระบำ เป็นต้น และเทคนิคการตกแต่งภาชนะด้วยลายประทับนี้
เป็นเทคนิคการตกแต่งภาชนะดินเผาของพวกกรีกและโรมัน โดยเฉพาะลายประทับรูปนักรบและ
104
นายพราน ซึ่งจัดเป็นลายที่ปรากฏเป็นลายที่นิยมใช้ประดับภาชนะของพวกกรีกและโรมัน และพวก
โรมันได้นำเทคนิคการตกแต่งภาชนะดินเผาด้วยลายประทับมาเผยแผ่ในอินเดียภาคตะวันตก ซึ่งช่าง
อินเดียได้นำเทคนิคดังกล่าวมาใช้ในการตกแต่งภาชนะดินเผาในสมัยคุปตะ (พุทธศตวรรษที่ 9 - 11)
และปาละ (พุทธศตวรรษที่ 12 - 14) โดยนำเอาสัญลักษณ์ที่เป็นมงคลต่าง ๆ ตลอดจนสัญลักษณ์รูป
สัตว์ที่เกี่ยวข้องกับศาสนาความเชื่อในอินเดียมาเป็นลายประทับประดับภาชนะดินเผาตลอดจน
เลียนแบบลายที่นิยมของชาวโรมัน เช่น ลายนักรบ และนายพราน เป็นต้น จึงอาจสรุปได้ว่าชาว
อินเดียได้รับเทคนิคการตกแต่งภาชนะดินเผาด้วยลายที่เลียนแบบโรมัน มาผสมกับลายพื้นเมืองของ
ิ
อินเดียเอง เทคนิคการตกแต่งแบบนี้เป็นเทคนิคที่นิยมมากในอนเดียสมัยคุปตะ และยังแพร่ออกไปใน
กลุ่มประเทศที่รับอิทธิพลอารยธรรมอินเดียในช่วงนี้ด้วย เป็นต้นว่าในเมียนมาร์ ดังได้ขุดพบที่เมือง
ไบก์ถโน (พุทธศตวรรษที่ 8 - 10) ส่วนในประเทศไทยจะพบจากแหล่งโบราณคดีสมัยทวารวดีทุกแห่ง
ยังมีเทคนิคการตกแต่งอกแบบหนึ่งที่นิยมใช้ตกแต่งภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี นั่นคือเทคนิค
ี
การตกแต่งด้วยลายเขียนสี แม้ว่าการตกแต่งภาชนะด้วยลายเขียนสีจะเป็นเทคนิคการตกแต่งภาชนะที่
นิยมแพร่หลายกันมานานแล้วตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ในดินแดนเอเชียและเอเชียอาคเนย์ และสืบ
ต่อมาจนถึงยุคประวัติศาสตร์ ส่วนลวดลายที่เขียนสีก็แตกต่างกันไปตามความนิยมแต่ละท้องถิ่นแต่ละ
สมัย สำหรับลวดลายที่นิยมในสมัยทวารวดีคือลายเส้นขนาน และที่น่าสังเกตคือลายเส้นขนานก็เป็น
ลายที่นิยมใช้ตกแต่งภาชนะลายเขียนสีของอินเดียสมัยคุปตะด้วยเช่นกัน
103 S Rao, S. R., Excavations at Amreli, a Kshatrapa-Gupta town, 75, 78, pl.XXII B, fig.24.
104 Deshpande, M. N., “Roman Pottery in India,” in Potteries in Ancient India, 279.
ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.ผาสุข อินทราวุธ
