Page 132 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth
P. 132
บทที่ 4 บทสรุปและวิเคราะห์ | 117
ต่อมาจนถึงสมัยสุโขทัยและสมัยอยุธยา โดยเฉพาะรูปแบบที่เรียกว่าตะคันนั้นยังปรากฏอยู่ในปัจจุบัน
ในชนบนภาคเหนือโดยใช้ในกิจพิธีบางโอกาส
นอกจากรูปแบบภาชนะที่รับอิทธิพลจากภายนอกแล้ว ภาชนะดินเผาที่ขุดได้จากแหล่ง
โบราณคดีสมัยทวารวดี แบบอื่น ๆ ส่วนใหญ่มักสืบต่อรูปแบบมาจากรูปแบบภาชนะพื้นเมืองของ
ชุมชนก่อนทวารวดี และมีหลายรูปแบบที่อาจสืบส่วนความเก่าแก่ไปถึงยุคก่อนประวัติศาสตร์ได้ และ
ที่เห็นได้อย่างเด่นชัดมีอยู่ 2 รูปแบบด้วยกัน คือจานมีเชิงสูง (ดูรูปที่ 9) และหม้อมีสัน (ดูรูปที่ 10)
สำหรับจานมีเชิงสูงแม้จะพบจำนวนน้อยชิ้นเมื่อเทียบกับภาชนะแบบอื่น ๆ แต่ก็พบจากแหล่ง
โบราณคดีสมัยทวารวดีทุกแห่ง เนื่องจากมีรูปทรงเป็นจานมีเชิงสูงจึงมีลักษณะคล้ายพาน เท่าที่พบ
็
ส่วนใหญ่เป็นจานก้นตื้นมีเชิงสูง แต่ที่มีรูปทรงเป็นถ้วยมีเชิงกพบบ้าง ส่วนใหญ่จะขึ้นรูปด้วยแป้นหมุน
ที่ขึ้นรูปด้วยมือก็มีบ้างแต่น้อย เท่าที่ขุดพบมักจะไม่สมบูรณ์จะได้เป็นบางส่วน ส่วนที่เป็นจานส่วนที่
เป็นเชิงและส่วนที่เป็นก้าน เนื่องจากภาชนะแบบนี้ส่วนใหญ่มักจะแยกทำเป็น 2 หรือ 3 ส่วนแล้ว
นำมาต่อกันทีหลัง ทำให้แตกหักได้ง่าย ภาชนะแบบจานมีเชิงสูงนี้เป็นแบบที่ปรากฏมาช้านานใน
ชุมชนโบราณทั้งในเอเชียและยุโรปมาตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ในอินเดียนั้นภาชนะรูปแบบนี้เริ่ม
99
ปรากฏมาตั้งแต่วัฒนธรรมยุคหินใหม่แล้ว และแพร่หลายในช่วงสมัยอารยธรรมลุ่มแม่น้ำสินธุ
(3,000 ปีก่อนคริสตกาล) และในช่วงต่อมาโดยจะพบมากบริเวณแคว้นบาลูซิสถาน สินท์ คุชราตถึงเบงกอล
(บริเวณภาคตะวันตกเฉียงเหนือถึงตะวันออกเฉียงเหนือ) และเสื่อมความนิยมไปเกือบหมดในช่วง
1,000 ปีก่อนคริสตกาล แต่ภาชนะรูปจานมีเชิงเตี้ยยังคงปรากฏต่อมาในต้นคริสตกาลจนถึงปัจจุบัน
นอกจากอินเดียแล้วภาชนะทรงนี้ยังจัดเป็นรูปแบบภาชนะที่ปรากฏในอียิปต์ เอลาม เกาะครีต
ปาเลสไตน์ กรีซ อิหร่าน ตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์จนถึงกึ่งก่อนประวัติศาสตร์ สำหรับในปาเลสไตน์
นั้นภาชนะทรงนี้เริ่มปรากฏขึ้นตั้งแต่ช่วง 4,000 ปีก่อนคริสตกาลมาแล้ว สำหรับประเทศไทยนั้น
100
ภาชนะทรงนี้ก็ปรากฏมาตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์แล้ว และสืบต่อมาถึงยุคประวัติศาสตร์ดังได้
ขุดพบจากแหล่งโบราณคดีสมัยทวารวดีทุกแห่ง สันนิษฐานว่าคงจะใช้ในโอกาสพิเศษหรือกิจพิธีทาง
ศาสนา เนื่องจากพบน้อยชิ้นและมักพบจากหลุมศพยุคก่อนประวัติศาสตร์ ส่วนในยุคประวัติศาสตร์มัก
พบใกล้บริเวณโบราณสถานเป็นส่วนใหญ่
ส่วนหม้อมีสันนั้นจัดเป็นรูปแบบหม้อที่พบเป็นจำนวนมากที่สุดในบรรดารูปแบบภาชนะแบบ
อื่น ๆ ที่พบจากแหล่งโบราณคดีสมัยทวารวดี หม้อมีสันนี้ส่วนใหญ่มักจะมีการตกแต่งตั้งแต่ใต้สันลงมา
โดยตกแต่งด้วยลายขูดขีด หรือลายทาบเป็นลายเชือกหรือเครื่องจักสาน หม้อแบบนี้ก็เช่นเดียวกับ
ภาชนะประเภทมีเชิงสูง คือเป็นแบบที่เริ่มปรากฏมาตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์และแพร่หลายทั้งใน
เอเชียเหนือและเอเชียตะวันออก และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และเป็นรูปแบบที่นิยมติดต่อกันมา
จนถึงยุคประวัติศาสตร์ทั้งในอินเดียและกลุ่มประเทศในเอเชียอาคเนย์โดยเฉพาะประเทศไทย
101
99 Marshall, John, Mohenjo-Daro and the Indus Civilization, 292, 295 – 296.
100 วิสันธนี โพธิสุนธร และคณะ, “เครื่องปั้นดินเผาสมัยก่อนประวัติศาสตร์ในประเทศไทย,” 12 - 15, 22.
101 เรื่องเดียวกัน.
ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.ผาสุข อินทราวุธ
