Page 39 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth
P. 39
บทที่ 3 ภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี | 24
2. รูปแบบภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี
รูปแบบภาชนะดินเผาสมัยทวารวดีนั้นมีหลายรูปแบบมีทั้งรูปแบบที่สืบต่อมาจากรูปแบบ
ภาชนะยุคก่อนประวัติศาสตร์ โดยดัดแปลงตกแต่งให้งดงามขึ้น และรูปแบบที่รับอิทธิพลมาจาก
ต่างชาติโดยเฉพาะจากประเทศอินเดีย รูปแบบเด่น ๆ ที่สังเกตได้ว่าเป็นรูปแบบของภาชนะสมัยทวารวดี
คือภาชนะประเภทหม้อมีสัน จานมีเชิง ภาชนะมีพวย ตะเกียง ส่วนการตกแต่งภาชนะสมัยทวารวดีก็มี
เทคนิคการตกแต่งหลายเทคนิคด้วยกัน มีทั้งเทคนิคพื้นเมืองและเทคนิคจากต่างชาติเช่นกันที่พบมาก
มีการตกแต่งด้วยเทคนิคการเขียนสี การตกแต่งด้วยการกด การทาบ การขูดขีด สำหรับเทคนิคการ
ตกแต่งที่แปลกและงดงาม คือ เทคนิคการตกแต่งด้วยลายประทับในกรอบสี่เหลี่ยมผืนผ้า เป็นที่น่า
สังเกตว่า รูปแบบภาชนะบางแบบที่นิยมในสมัยทวารวดีนั้นยังคงปรากฏสืบต่อมาในสมัยหลัง เป็นต้น
ว่า ตะเกียง หม้อน้ำมีพวย และเทคนิคการตกแต่งบางแบบก็ยังรับความนิยมสืบต่อมา เช่น
ลายประทับในกรอบสี่เหลี่ยมผืนผ้า ยังคงปรากฏเป็นลวดลายตกแต่งภาชนะดินเผาสมัยอยุธยา
เหล่านี้เป็นต้น แต่รูปแบบภาชนะบางแบบก็เสื่อมความนิยมไปหลังสมัยทวารวดีที่เห็นอย่างเด่นชัด คือ
รูปแบบถ้วยมีพวยที่ใช้เป็นตะเกียงซึ่งปรากฏแพร่หลายอยู่ในช่วงสมัยวัฒนธรรมทวารวดีเพียงช่วงเดียว
เท่านั้น
ั
1. รูปแบบภาชนะดินเผาสมยทวารวดี
ภาชนะดินเผาสมัยทวารวดีมีรูปแบบดังต่อไปนี้
1.1 ชาม (Bowl)
กลุ่มภาชนะประเภทชามนี้พบเป็นจำนวนมากแต่ส่วนใหญ่เป็นชั้นส่วนแตกหัก ที่สมบูรณ์ก็มี
บ้าง (ดูรูปที่ รูปที่ 1, รูปที่ 2, รูปที่ 3, รูปที่ 4 และดูหมายเลขที่ 1 - 10)
เนื้อภาชนะ : ค่อนข้างละเอียดมีความหนาปานกลาง
ผิวภาชนะ : ผิวเรียบ ส่วนใหญ่จะมีสีผิวสีแดง ส้ม ส้มอมแดง และสีครีม
การตกแต่ง : มีทั้งแบบผิวเรียบและแบบที่มีการตกแต่ง สำหรับแบบผิวเรียบมักจะมีการจุ่มน้ำ
ดิน ส่วนที่มีการตกแต่งมีการตกแต่งด้วยเทคนิคต่าง ๆ ส่วนใหญ่จะตกแต่ง
บริเวณใต้ขอบปากด้วยการกดเป็นรอยบุ๋มเป็นแถวรอบปาก โดยใช้มือกด หรือ
ใช้เครื่องมือ เช่น เปลือกหอยกด หรือตกแต่งด้วยเทคนิคการปะติดเป็นลายคลื่น
(ดูรูปที่ 6, รูปที่ 7 และลายเส้นที่ 2 หมายเลขที่ 1 และลายเส้นที่ 3 และลายเส้น
ที่ 4 หมายเลขที่ 1) นอกจากนั้นยังมีการตกแต่งด้วยการเขียนสีโดยเขียนด้วยสี
แดงหรือขาวสลับแดงบนพื้นส้ม หรือสีขาวบนพื้นน้ำตาลไหม้หรือดำ ส่วนใหญ่
จะเขียนเป็นลายเส้นขนาน 2 - 3 เส้นรอบปากภาชนะทั้งด้านนอกและในที่เขียน
เป็นลายอื่น ๆ ก็มีบ้างเช่นลายจุดสลับลายเส้น หรือลายดวงอาทิตย์อยู่ระหว่าง
ลายเส้น (ดูรูปที่ 8 และดูลายเส้นที่ 5)
ดรรชนีภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี
