Page 121 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth

บทที่ 3 ภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี | 106

รูปทรง : การตกแต่งด้วยลายเขียนสีนี้ จะตกแต่งทั้งภาชนะผิวเรียบแบบที่ไม่มีสลิปและ

แบบที่มีสลิป และจะตกแต่งภาชนะที่มีการกแต่งด้วยเทคนิคอื่น ๆ อยู่แล้ว
โดยจะตกแต่งบริเวณปากทั้งด้านนอกและด้านในของภาชนะ และบริเวณไหล่

ภาชนะซึ่งตกแต่งด้วยลายขูดขีดหรือลายประทับอยู่แล้ว ที่พบมากจะเป็น

ลายตกแต่งภาชนะรูปทรงต่อไปนี้
- ชามปากเรียบ มีลายเขียนสีทั้งด้านนอกและด้านใน

- ชามปากเรียบ ซึ่งมีผิวนอกเคลือบน้ำสลิป
- หม้อน้ำไม่มีพวย (คนโท) ซึ่งมีผิวนอกเคลือบน้ำสลิป

- หม้อน้ำมีพวยปากแจกัน ไม่เคลือบน้ำสลิป

- หม้อน้ำมีพวยปากขวด ซึ่งมีผิวนอกเคลือบน้ำสลิป
- หม้อปากผาย ตกแต่งด้วยลายขูดขีดบริเวณบ่า

- หม้อปากผาย ตกแต่งด้วยลายกดบริเวณบ่า
- หม้อปากผายหรือไห ที่ตกแต่งด้วยลายประทับบริเวณบ่า

ความแพร่หลาย : การตกแต่งภาชนะด้วยลายเขียนสีเป็นเทคนิคการตกแต่งที่นิยมเพร่

หลายกันมานานแล้ว ตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ในดินแดนเอเชียอาคเนย์
และเป็นเทคนิคที่นิยมสืบต่อมาถึงยุคประวัติศาสตร์ด้วย ส่วนลวดลายที่เขียนก็

แตกต่างกันไปตามความนิยมแต่ละท้องถิ่นแต่ละสมัย สำหรับลวดลายเขียนสีที่

ปรากฏบนภาชนะดินเผาสมัยทวารวดีนั้นนิยมลายเส้นขนานกันเป็นส่วนใหญ่
แต่ก็มีลายอื่น ๆ ปรากฏบ้าง เช่นลายฟันปลา ลายดวงอาทิตย์ เป็นต้น

ซึ่งลายเหล่านี้นอกจากจะเป็นลวดลายที่ปรากฏมากในแหล่งชุมชนโบราณ
สมัยทวารวดีบริเวณที่ราบภาคกลางแล้ว ยังปรากฏเป็นลายที่พบมาจากชุมชน

โบราณในดินแดนภาคใต้อีกด้วย โดยจะพบมากบริเวณชุมชนโบราณที่ไชยา

87
และนครศรีธรรมราชที่มีอายุอยู่ในช่วงก่อนพุทธศตวรรษที่ 19 และลายเส้น
ขนานยังเป็นลายนิยมใช้ตกแต่งภาชนะดินเผาในอินเดียสมัยคุปตะด้วย ดังได้พบ

จากแหล่งชุมชนโบราณสมัยคุปตะโดยทั่วไป และลายดวงอาทิตย์ก็ปรากฏจาก
88
การขุดค้นที่เมืองอัมเรลี (Amreli) ซึ่งเป็นเมืองโบราณสมัยคุปตะเช่นกัน

87 สมศักดิ์ รัตนกุล, “การขุดแต่งเจดีย์จุลประโทน อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม,” (เอกสารของกรมศิลปากร พ.ศ.2511).
88 Dupont, Pierre, L'archaeologie mône de Dvāravatī, 7, 8, 11.; พิริยะ ไกรฤกษ์, ศิลปทักษิณก่อนพุทธ
ศตวรรษที่ 19 (กรุงเทพฯ: อมรินทร์การพิมพ์, 2523. กรมศิลปากรจัดพิมพ์เนื่องในวโรกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา พระบาทสมเด็จ
พระเจ้าอยู่หัว 5 ธันวาคม 2523), รูปที่ 5.; Rao, S. R., Excavations at Amreli, a Kshatrapa-Gupta town, P1. XXII A.2.

ดรรชนีภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี