Page 118 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth
P. 118
บทที่ 3 ภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี | 103
ความแพร่หลาย : การตกแต่งภาชนะดินเผาลายประทับในกรอบสี่เหลี่ยมผืนผ้านี้ปรากฏ
79
ในอินเดีย และเป็นแบบที่นิยมในสมัยคุปตะ (พทธศตวรรษที่ 9 - 11) และหลัง
ุ
คุปตะ (พุทธศตวรรษที่ 12 - 14) ลายประทับดังกล่าวมีทั้งที่เป็นลายดอกไม้และ
สัญลักษณ์ที่เป็นมงคลต่าง ๆ เช่น ศรีวัตสะ สวัสดิกะ วัชระ หม้อปูรณฆฏะ
ตลอดจนสัญลักษณ์รูปสัตว์ที่สัมพันธ์กับลัทธิศาสนาต่าง ๆ เช่น สิงห์, ช้าง, ม้า,
หงส์ เป็นต้น และสัญลักษณ์เหล่านี้ก็เป็นสัญลักษณ์ที่ปรากฏบนเหรียญโบราณ
80
ของอินเดียมาตั้งแต่สมัยโบราณ นอกจากนั้นยังมีรูปบุคคลผู้หญิงผู้ชายใน
อิริยาบถต่าง ๆ ซึ่งแสดงเรื่องราวเกี่ยวกับชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนสมัย
นั้น ๆ ภาพที่นิยมคือภาพนักรบกำลังวิ่ง ภาพนายพรานล่าสัตว์ นักระบำ เป็นต้น
เทคนิคการตกแต่งภาชนะด้วยลายประทับนี้เป็นเทคนิคการตกแต่ง
ภาชนะดินเผาของพวกกรีกและโรมันมาตั้งแต่ยุคไมซีเนียน (Mycenaeam
Period) ถึงยุคเฮเลนิสติค (Hellenistic Period) โดยเฉพาะลายประทับรูป
นักรบและนายพราน เหล่านี้จัดเป็นลายนิยมและปรากฏมากบนภาชนะดินเผา
81
ิ
ของโรมัน และพวกโรมันได้นำเทคนิคนี้เข้ามาในอินเดีย ซึ่งช่างพื้นเมืองอนเดีย
ได้นำเทคนิคนี้มาใช้ตกแต่งภาชนะพื้นเมืองของอินเดียด้วย
นอกจากจะเป็นลายตกแต่งภาชนะดินเผาแล้ว ลวดลายเหล่านี้ยังเป็น
ลายนิยมใช้ตกแต่งฐานโบราณสถานในสมัยคุปตะและปาละของอินเดียอีกด้วย
ดังปรากฏจากการขุดค้นและขุดแต่งพุทธสถานหลายแห่งในแคว้นเบงกอล
(บังคลาเทศ) ซึ่งมีอายุอยู่ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 13 - 14 ได้พบแผ่นดินเผารูป
สี่เหลี่ยมผืนผ้าที่ประดับฐานพุทธสถานที่ปะหันปูร (Paharpur) และไมนามตี
82
83
(Mainamati) เป็นภาพสัตว์ต่าง ๆ เช่นช้าง สิงห์ หมูป่า ลิง งูกำลังต่อสู้กับ
พังพอน เป็นต้น นอกนั้นก็มีประเภทสัตว์ผสมเช่น กินนร ส่วนรูปบุคคลที่นิยม
มากจะเป็นรูปนักระบำ และนักรบ
79 Museum fur Ostasiatische Kunst, “Early Ceramics from Southeast Asia,” (Catalogue of the Exhibition at
Museum für Ostasiatische Kunst Köln, 1977), figs.105 – 108.
80 S Rao, S. R., Excavations at Amreli, a Kshatrapa-Gupta town, 75, 78, pl.XXII B, fig.24.
81 Allan, John and Cunningham, Alexander, Catalogue of the coins of ancient India (New Delhi: Oriental
Books Reprint Corp., 1975. Distributed by Munshiram Manoharlal), XIII - c1XI.
82 Deshpande, M. N., “Roman Pottery in India,” in Potteries in Ancient India, 279
83 Biswas, S.S., Terracotta art of Bengal (Delhi: Agam Kala Prakashan, 1981), pls.LXIX – LXXI.; M. Asher,
Frederick, Art of Eastern India, 300-800 (Delhi: University of Minnesota Press Minneapolis, 1980), pls.210 – 218, p.92.
ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.ผาสุข อินทราวุธ
