Page 102 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth

บทที่ 3 ภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี | 87

2.1.6 แบบที่ 6 การตกแต่งบริเวณบ่าภาชนะด้วยลายขูดขีดเป็นลายเส้นโค้งสูง

(Incised arcs) โดยขีดเป็นลายเส้นรูปวงโค้งเกือกม้า 2 เส้นซ้อนกันเป็นแถวในแนวนอนรอบ ๆ
บ่าภาชนะ และตรงช่วงต่อกันของปลายวงโค้งแต่ละช่วงจะคั่นด้วยแถวลายกดเป็นจุดไข่ปลาเรียงกัน

ในแนวตั้ง (Vertical row of impressed dots) โดยจุดไข่ปลาเหล่านี้จะมีขนาดลดหลั่นกันจากใหญ่

ลงมาเล็ก (ดูลายเส้นที่ 25 หมายเลข 1) ตอนบนของลายเส้นโค้งจะตกแต่งด้วยแถวลายกดรูป
สี่เหลี่ยมผืนผ้าแนวตั้งอีกทีหนึ่ง (ดูลายเส้นที่ 25 หมายเลขที่ 1)

เนื้อภาชนะ : ค่อนข้างละเอียด บางแต่แกร่ง ไส้กลางมีสีเทาแต่จะออกชมพูใกล้บริเวณผิวด้านนอก
ผิวภาชนะ : ผิวเรียบ เคลือบน้ำดินขัดมันสีผิวเป็นสีชมพ ู

รูปทรง : เป็นลายตกแต่งภาชนะประเภทไหขนาดใหญ่

72
ความแพร่หลาย : พบน้อยชิ้นในชั้นดินทบถมสมัยทวารวดีตอนปลายที่อินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี
ที่จันเสน จังหวัดนครสวรรค์ และที่ตำบลประประโทน จังหวัดนครปฐม
74
73
2.1.7 แบบที่ 7 การตกแต่งด้วยการขูดขีดตลอดทั้งใบ (Overall incising decoration)
โดยใช้เครื่องมือมีคมขีดขวางไปมาเป็นลายตาราง (Cross-hatched with irregularly parallel

strokes) (ดูลายเส้นที่ 8 หมายเลข 3)

เนื้อภาชนะ : ค่อนข้างหยาบ
ผิวภาชนะ : ออกสีแดงอมส้ม

รูปทรง : เป็นลายตกแต่งภาชนะประเภทหม้อมีสัน (ดูลายเส้นที่ 10 หมายเลข 1 - 3, 7)

ความแพร่หลาย : เป็นลายตกแต่งภาชนะประเภทครัวเรือนสมัยทวารวดี โดยจะพบจากชุมชน
ทวารวดีทุกแห่ง

2.2 การตกแต่งด้วยการกด (Impressing technique)
การตกแต่งด้วยการกดก็เช่นเดียวกับการตกแต่งด้วยการขูดขีด ซึ่งต้องมีเครื่องมือหรือ

ี่
อุปกรณ์ทั้งที่เป็นของมีคม (กดเป็นร่อง) หรืออุปกรณ์ทไม่ใช่ของมีคม (กดเป็นรอย) เป็นต้นว่าใช้นิ้วมือ
หรือเปลือกหอยเป็นต้น การตกแต่งด้วยลายกดนี้อาจแบ่งออกได้ตามอุปกรณ์ที่ใช้และลวดลายที่
ปรากฏได้หลายแบบดังต่อไปนี้

2.2.1 แบบที่ 1 การทำลายกดด้วยรอยนิ้วมอ (Finger impression) เป็นแถวลาย
ื
ลูกคลื่นบริเวณคอภาชนะให้ขนานไปกับปากภาชนะ ซึ่งทำได้ 3 วิธีคือ

วิธีที่ 1 กดรอยนิ้วมือลงไปบนผนังของภาชนะโดยตรงโดยกดเป็นช่วง ๆ ให้เกิด

เป็นแถวในแนวนอนทำให้เกิดรอยนิ้ว (Finger impression directly on pottery’s wall) (ดูลายเส้น
ที่ 2 หมายเลขที่ 2a, 2b และดูลายเส้นที่ 4 หมายเลข 1b)

72 Bronson, Bennet, Excavations at Chansen and the cultural chronology of protohistoric central Thailand, part I, p.341.
73 ผาสุข อินทราวุธ, “การศึกษาภาชนะดินเผาจากแหล่งขุดค้นที่บ้านคูเมือง,” 83 ดูรูปที่ 23 หมายเลข 2.
74 Bronson, Bennet, Excavations at Chansen and the cultural chronology of protohistoric central Thailand, part I, p.463.

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.ผาสุข อินทราวุธ