Page 98 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth

บทที่ 3 ภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี | 83

2. เทคนิคและลวดลายการตกแต่งภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี

ภาชนะดินเผาสมัยทวารวดีมีการตกแต่งภาชนะด้วยเทคนิคต่าง ๆ เช่น การขูดขีด การกด
หรือการทาบ การประทับและการเขียนสี โดยจะตกแต่งบริเวณบ่า และลำตัวของภาชนะด้วยลวดลาย

ต่าง ๆ ดังต่อไปนี้

2.1 การตกแต่งด้วยลายขูดขีด (Incising Technique)
การตกแต่งด้วยเทคนิคขูดขีดส่วนใหญ่จะนิยมตกแต่งบริเวณบ่าภาชนะ ดังปรากฏเป็น

ลายต่าง ๆ ดังนี้
2.1.1 แบบที่ 1 การตกแต่งส่วนบ่าภาชนะด้วยการขูดขีดเป็นเส้นตรงราบบ่า

ภาชนะในแนวนอนขนานกับปากภาชนะ (Straight grooves and Channels design)

จะมีตั้งแต่ 1 - 4 ร่อง มีทั้งที่เป็นร่องแคบ (Grooves) และร่องกว้าง (Channels) (ดูลายเส้นที่ 2 17
หมายเลขที่ 4)

เนื้อภาชนะ : ค่อนข้างแกร่ง
ผิวภาชนะ : ผิวเรียบ ขัดมัน ส่วนใหญ่ผิวสีน้ำตาล

รูปทรง : เป็นหม้อขนาดปานกลาง

ความแพร่หลาย : เป็นลายที่พบทั่วไปในภาชนะสมัยทวารวดี
2.1.2 แบบที่ 2 การตกแต่งส่วนบ่าภาชนะด้วยการขูดขีดเป็นลายเส้นและลายลูก

คลื่น (Line and wave designs) รอบบ่าภาชนะในแนวนอนลายลูกคลื่นดังกล่าวจะประกอบด้วย

ลายเส้นตั้งแต่ 2 เส้นขึ้นไปถึง 5 เส้น (ดูรูปที่ 24, รูปที่ 6 และลายเส้นที่ 4 หมายเลขที่ 2)
ลายคลื่นส่วนใหญ่จะเลียนแบบคลื่นธรรมชาติ (Smooth Curves) แต่ก็มีบางลายที่ทำเป็นคลื่นเกือบ

ตั้งฉาก (Angular Curves)
เนื้อภาชนะ : ค่อนข้างหยาบแกร่งแต่บาง เผาไม่สุก ไส้กลาง (Core) มีสีเทาอ่อนถึงเทาเข้ม

ผิวภาชนะ : มีสีผิวตั้งแต่สีชมพู น้ำตาลอมแดงจนถึงสีดำ มีการขัดผิวด้วย

รูปทรง : น่าจะเป็นลายตกแต่งส่วนบ่าของไหขนาดกลาง
ความแพร่หลาย : ลายคลื่นจัดได้ว่าเป็นลายที่นิยมใช้ตกแต่งภาชนะดินเผาพื้นเมืองใน

ดินแดนเอเชียและเอเชียอาคเนย์ดังปรากฏเป็นลายตกแต่งภาชนะดินเผาใน
ราชวงศ์ฮั่น (Han dynasty) ของจีน และภาชนะดินเผาของจักรวรรดิอะคีเมนิด
67
แห่งอิหร่าน (Achaemenid Persian Empire) เป็นลายที่ใช้ตกแต่งภาชนะดิน

่
68
เผาในวัฒนธรรมพยูของเมียนมาร์ (พุทธศตวรรษที่ 6 - 11) และลายคลืนนียัง
้
พบว่าเป็นลายที่นิยมมากในดินแดนเอเชียอาคเนย์ตั้งแต่สมัยก่อนวัฒนธรรม
ทวารวดีดังปรากฏเป็นลายประดับภาชนะดินเผาจากการขุดค้นที่ออกแก้ว

67 H Sankalia, H.D. and others, Chalcolithic Novdatoli: Excavation at Navdatoli 1957 – 1959, fig. 91 T-132 A.
68 Laufer, Berthold, Chinese pottery of the Han dynasty (Rutland, Vt.: Charles E. Tuttle, 1962), 54.

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.ผาสุข อินทราวุธ