Page 106 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth

บทที่ 3 ภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี | 91

การตกแต่งลายหม้อด้วยลายเชือกและเครื่องจักสานนั้นนอกจากจะให้ความสวยงาม

แล้วยังให้ประโยชน์แก่การหยิบจับเพื่อไม่ให้ลื่นมืออีกด้วย
เนื้อภาชนะ : เนื้อค่อนข้างหยาบและแกร่งมีความหนาปานกลาง

ผิวภาชนะ : ผิวขรุขระ มีสีตั้งแต่สีชมพู แดงอมส้มจนถึงสีน้ำตาลอมแดงและสีเทา

รูปทรง : ส่วนใหญ่เป็นลายตกแต่งภาชนะประเภทหม้อก้นกลมและหม้อมีสัน สำหรับลาย
เชือกทาบในแนวดิ่งจะเป็นลายตกแต่งภาชนะประเภทหม้อก้นกลม

ความแพร่หลาย : ภาชนะที่ตกแต่งด้วยลายทาบเป็นลายเชือกหรือเครื่องจันสานนี้ปรากฏมานาน
แล้ว เริ่มปรากฏตั้งแต่สมัยวัฒนธรรมก่อนประวัติศาสตร์และพบทั่วไปในแหล่ง

อารยธรรมเก่าแก่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เอเชียตะวันออกและเอเชียเหนือ

ซึ่งนักปราชญ์ต่าง ๆ ลงความเห็นว่าน่าจะถือกำเนิดมาจากการผลิตภาชนะดิน
เผารุ่นแรกซึ่งเชื่อกันว่าน่าจะเกิดจากเทคนิคการใช้ดินกดทาบบนตะกร้าหวาย

เพื่อขึ้นรูป (Clay-lined bags and baskets) ซึ่งเทคนิคโบราณนี้ในบางแห่ง
ยังคงนิยมทำสืบต่อควบคู่กันมากับเทคนิคอื่น ๆ ที่วิวัฒนาการแล้ว แต่ในบาง

แห่งก็เลิกไปเมื่อมีเทคนิคใหม่ ๆ เข้ามาแทนเช่นในประเทศจีน จะปรากฏอยู่
75
ในยุคโบราณเพียงช่วงเดียว เมื่อเทคนิคการผลิตเครื่องปั้นดินเผาของจีนเจริญ
ขึ้นแล้วก็เลิกราไป ส่วนในประเทศไทยนั้นพบแพร่หลายมาตั้งแต่ยุคก่อน

ประวัติศาสตร์ ที่เก่าที่สุดได้จากการขุดค้นที่ถ้ำผี จังหวัดแม่ฮ่องสอน มีอายุ
76
ประมาณ 10,000 ปี ถึง 8,350 ปีมาแล้ว ซึ่งเก่าแก่พอ ๆ กับที่พบที่
77
เกาะไต้หวัน และในประเทศเวียดนามจัดเป็นรูปแบบที่สืบต่อมาจนถึง

ยุคประวัติศาสตร์ในประเทศไทยและพบมากจากแหล่งชุมชนโบราณสมัยทวารวดี
ทุกแห่ง คงเป็นเทคนิคการตกแต่งที่นิยมใช้ในชีวิตประจำวันของชุมชนเนื่องจาก

พบเป็นจำนวนมาก และเทคนิคการตีลายหม้อเป็นลายเครื่องจักสานก็ยังคงเป็น

แบบนิยมต่อมาโดยไม่ขาดตอนจนปัจจุบัน โดยเฉพาะหม้อดินเผาที่ผลิตขึ้น
78
ตามชนบทของไทยทุกแห่ง

75 ผาสุข อินทราวุธ, “การศึกษาภาชนะดินเผาจากแหล่งขุดค้นที่บ้านคูเมือง,” หน้า 36 ดูรูปที่ 50.
76 Kwang-chih Chang, The archaeology of ancient China (New Haven: Yale University Press, 1986),.
77 Heekeran, H. R. van and others. Archaeological excavations in Thailand, Vol.II, Ban Kao, 83 – 84, pls.
114 – 115.; สุด แสงวิเชียร และวัฒนา ศุภวัน, เครื่องปั้นดินเผาจากถ้ำเขาสามเหลี่ยม กาญจนบุรี, 22 รูปที่ 60.
78 Gorman, Chester, “Excavation at Spirit Cave, North Thailand: Some Interpretation,” Asian Perspectives
Vol. 13 (1970): 79 – 107.

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.ผาสุข อินทราวุธ