Page 61 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth

บทที่ 3 ภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี | 46

1) กลุ่มเนื้อละเอียด (ดูรูปที่ 13, รูปที่ 15 ใบกลางและดูลายเส้นที่ 7 หมายเลขที่ 1 -

5, 7, 11, 12)
เนื้อภาชนะ : เนื้อละเอียดมีความหนาตั้งแต่ปานกลางถึงบางมาก

ผิวภาชนะ : เรียบ มีสีส้มอ่อน ครีม

การตกแต่ง : ตกแต่งผิวนอกด้วยการจุ่มน้ำดินทำให้ผิวเรียบและมีสีสดใส
รูปแบบ : เป็นหม้อขนาดเล็กทรงกลม มีทั้งแบบก้นกลมและก้นแบน ปากมีขนาดเส้นผ่าน

ศูนย์กลางประมาณ 6 - 10 เซนติเมตร
ประโยชน์ใช้สอย : ดูจากขนาดที่ค่อนข้างเล็กน่าใช้ใส่ของพิเศษบางอย่าง เช่น เครื่องประดับของ

สตรี เครื่องเซ่นไหว้หรือของหอม บางในอาจจะใช้เป็นโกฏิ (funerary vessel

or urn) สำหรับใส่ขี้เถ้าและกระดูกที่เหลือจากเผาแล้วเพื่อไปฝังดิน (ดูลายเส้น
ที่ 7 หมายเลขที่ 7, 13)

ความแพร่หลาย : (ดูรายละเอียดในกลุ่มเนื้อหยาบ)

2) กลุ่มเนื้อหยาบ (ดู

รูปที่ 15 ใบซ้ายและขวา ดูลายเส้นที่ 7 หมายเลขที่ 6, 8, 9, 10)
เนื้อภาชนะ : เนื้อหยาบหนาขึ้นรูปด้วยมืออย่างหยาบ ๆ

ผิวภาชนะ : ขรุขระ มีสีออกสีดำเป็นส่วนใหญ่

การตกแต่ง : ไม่ม ี
รูปแบบ : เป็นหม้อก้นกลมขนาดเล็กมาก เส้นผ่านศูนย์กลางของปากหม้อ ประมาณ 6 - 7

เซนติเมตร
ประโยชน์ใช้สอย : ส่วนใหญ่ใช้เป็นโกฏิใส่กระดูกและขี้เถ้าที่เหลือจากเผาแล้วนำไปฝัง เนื่องจากขุดพบ

เศษกระดูกที่เผาแล้วและขี้เถ้าในหม้อเหล่านี้ (ดูลายเส้นที่ 7 หมายเลขที่ 6, 8, 10)

ความแพร่หลาย : สำหรับกลุ่มหม้อที่ใช้ในโอกาสพิเศษนี้ โดยเฉพาะหม้อที่ใช้เป็นโกฏิใส่กระดูก
และขี้เถ้าเพื่อนำไปฝังนี้เป็นวัฒนธรรมที่รับมาจากอินเดียอีกต่อหนึ่งซึ่งในอนเดีย
ิ
เองนั้นมีหลักฐานว่ารู้จักนำขี้เถ้าและกระดูกที่เผาแล้วไปใส่หม้อดินเผาขนาดเล็ก
แล้วนำไปฝังดินตั้งแต่ก่อนคริสตกาลถึง 2,000 ปี (2,000 B.C.) ดังปรากฏจาก

หลักฐานการขุดค้นแหล่งชุมชนโบราณที่เมืองฮารัปปา (Harappa) เป็นต้น
30
31
และเป็นวัฒนธรรมที่ปฏิบัติสืบต่อมาจนถึงสมัยคุปตะและหลังคุปตะ และแพร่
เข้ามาในวัฒนธรรมทวารวดี

30 Vats, Madho Sarup. Excavations at Harappa : being an account of archaeological excavations at
Harappa carried out between the years 1920 - 21 and 1933 - 34 (Varansi: Bhartiya Publishing House, 1974), 161.
31 Rao, S. R., Excavations at Amreli, a Kshatrapa-Gupta town (Baroda: Baroda Museum and Picture
Gallery, 1966), 71 – 73, fig. 20.

ดรรชนีภาชนะดินเผาสมัยทวารวดี