Page 6 - Index Pottery of Dvaravati Period - Professor Emerita Dr.Phasook Indrawooth
P. 6
บทคัดย่อ
การศึกษาภาชนะดินเผาที่ได้จากการขุดค้นเมืองโบราณสมัยทวารวดีหลายแห่งในประเทศ
ไทย ได้ผลสรุปว่าภาชนะดินเผาสมัยทวารวดีเป็นภาชนะประเภทเนื้อดินธรรมดา (earthenware)
ขึ้นรูปด้วยแป้นหมุนและเผาด้วยเตากลางแจ้ง ซึ่งไม่สามารถควบคุมอุณหภูมิได้ การวิเคราะห์เนื้อ
ภาชนะดินเผาสมัยทวารวดีทำให้ทราบว่าเนื้อดินที่ใช้ผลิตภาชนะนั้น เป็นดินที่หาได้ในแต่ละท้องถิ่นที่
เมืองโบราณสมัยทวารวดีตั้งอยู่นั้นเอง ส่วนการศึกษารูปแบบภาชนะนั้นปรากฏว่ามีหลายประเภทที่
สืบต่อรูปแบบภาชนะแบบโบราณที่เคยปรากฏมาตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ เป็นต้นว่า จานมีเชิง
หม้อมีสัน อย่างไรก็ตามมีภาชนะหลายประเภทที่เลียนแบบมาจากรูปแบบภาชนะที่เคยแพร่หลายใน
อินเดียภาคตะวันตกเฉียงเหนือ ภาคตะวันตก และภาคใต้ ตั้งแต่ช่วงต้นคริสตกาลจนถึงสมัยคุปตะ
(พุทธศตวรรษที่ 9 - 11) และสมัยหลังคุปตะ (พุทธศตวรรษที่ 12 - 13) รูปแบบที่เด่นชัดคือตะคันที่ใช้
ใส่น้ำมันตามไฟต่างตะเกียง ตะเกียง (ถ้วยมีพวย) และหม้อมีพวย (หมอกุญฑ)
ี
ในด้านเทคนิคการตกแต่งภาชนะดินเผาสมัยทวารวดีก็เช่นกัน นอกจากจะสืบต่อมาจาก
เทคนิคพื้นเมืองเดิม เช่น การตกแต่งด้วยลายทาบเป็นลายเชือกและเครื่องจักสาน และการตกแต่ง
ด้วยลายกดด้วยรอยนิ้วมือแล้ว ช่างปั้นหม้อสมัยทวารวดียังได้นำเทคนิค และลวดลายตกแต่งภาชนะ
ของช่างอินเดียในสมัยคุปตะและหลังคุปตะมาใช้ตกแต่งภาชนะแบบพิเศษบางแบบอีกด้วย ที่เด่นชัด
คือเทคนิคการตกแต่งภาชนะด้วยลายประทับในกรอบสี่เหลี่ยมผืนผ้าเป็นรูปบุคคลในอิริยาบทต่าง ๆ
รูปสัตว์ต่างๆ และรูปดอกไม้ การลอกเลียนรูปแบบภาชนะและเทคนิคการตกแต่งภาชนะของอินเดีย
หลายแบบมาใช้กันอย่างแพร่หลายในเมืองโบราณสมัยทวารวดีนี้ ย่อมเป็นหลักฐานที่ยืนยันได้อย่าง
เด่นชัดว่า ชุมชนทวารวดีมีความสัมพันธ์กับชาวอินเดียสมัยคุปตะและหลังคุปตะ (พุทธศตวรรษที่ 9 -
13) อย่างแน่นแฟ้นและคงจะไม่ใช่ความสัมพันธ์ด้านการค้าเพียงอย่างเดียว หากจะต้องมีชาวอินเดีย
ซึ่งคงเป็นพวกพ่อค้าและนักบวชต่าง ๆ เดินทางมาตั้งหลักแหล่งและนำวัฒนธรรมของตนมาเผยแพร่
ด้วย
นอกจากการติดต่อกับชาวอินเดียโดยตรงแล้ว ประชาชนชาวทวารวดีอาจจะมีการติดต่อโดย
ทางตรงหรือทางอ้อมกับเมืองโบราณร่วมสมัยเมืองอื่น ๆ ที่รุ่งเรืองขึ้นในช่วงเดียวกันในบริเวณเอเชีย
ตะวันออกเฉียงใต้ด้วย เป็นต้นว่า เมืองไบถโนในเมียนมาร์ ออกแก้วในเวียดนาม สมโบร์ในกัมพูชา
และเมืองโบราณอื่น ๆ ในคาบสมุทรมาลายู และในหมู่เกาะอินโดนีเซีย เนื่องจากในเมืองโบราณ
ดังกล่าวก็ได้พบภาชนะรูปแบบเดียวกันกับที่ได้พบในเมืองโบราณสมัยทวารวดีหลายแบบ เช่น หม้อมี
พวย ตะคัน เป็นต้น
